Bài 1 Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
Lớp 10Lịch Sử26 câu hỏiBài tập
Phần 1
Câu 1
(Câu 1 trang 5 SBT Lịch sử 10) Lịch sử là “quá trình tương tác không ngừng giữa nhà sử học và sự thật lịch sử, là cuộc đối thoại không bao giờ dứt giữa hiện tại và quá khứ” (Ét-uốt Ha-lét Ca). Cách hiểu đúng nhất về quan điểm này là gì?
AĐể nhận thức được lịch sử cần có sự tương tác không ngừng giữa nhà sử học, giữa hiện tại với quá khứ.
BPhản ánh lịch sử là gì.
CPhản ánh mối quan hệ giữa nhà sử học và hiện thực lịch sử.
DPhản ánh mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại.
Câu 2
(Câu 2 trang 5 SBT Lịch sử 10) Hiện thực lịch sử là gì?
ALà tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ.
BLà tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ của loài người.
CLà những gì đã xảy ra trong quá khứ mà con người nhận thức được.
DLà khoa học tìm hiểu về quá khứ.
Câu 3
(Câu 3 trang 5 SBT Lịch sử 10) Nhận thức lịch sử là gì?
ALà những hiểu biết của con người về quá khứ, được tái hiện hoặc trình bày theo những cách khác nhau.
BLà những mô tả của con người về quá khứ đã qua.
CLà những công trình nghiên cứu lịch sử.
DLà những lễ hội lịch sử - văn hoá được phục dựng.
Câu 4
(Câu 4 trang 6 SBT Lịch sử 10) So với hiện thực lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc điểm gì?
ANhận thức lịch sử không thể tái hiện đầy đủ hiện thực lịch sử.
BNhận thức lịch sử luôn phản ánh đúng hiện thực lịch sử.
CNhận thức lịch sử thường lạc hậu hơn hiện thực lịch sử.
DNhận thức lịch sử độc lập, khách quan với hiện thực lịch sử.
Câu 5
(Câu 5 trang 6 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không phải là đối tượng nghiên cứu của sử học?
ANhững hiện tượng tự nhiên đã xảy ra trong quá khứ.
BQuá khứ của một cá nhân hoặc một nhóm, một cộng đồng người.
CQuá khứ của một quốc gia hoặc của một khu vực trên thế giới.
DQuá khứ của toàn thể nhân loại.
Câu 6
(Câu 6 trang 6 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không thuộc chức năng của sử học?
AGiáo dục tình yêu thiên nhiên, có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên.
BKhôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ.
CRút ra bản chất của các quá trình lịch sử, phát hiện quy luật vận động và phát triển của chúng.
DRút ra những bài học kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.
Câu 7
(Câu 7 trang 6 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không thuộc nhiệm vụ của sử học?
AĐề ra những chính sách phù hợp để phát triển đất nước.
BCung cấp tri thức về hiện thực lịch sử một cách khách quan, khoa học.
CTruyền bá những giá trị, truyền thống tốt đẹp của lịch sử, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước.
DDự báo về tương lai của đất nước, nhân loại.
Câu 8
(Câu 8 trang 6 SBT Lịch sử 10) Các viên quan chép sử trong câu chuyện Thôi Trữ giết vua sẵn sàng đón nhận cái chết để bảo vệ nguyên tắc nào khi phản ánh lịch sử?
AKhách quan, trung thực.
BKhách quan.
CTrung thực.
DNhân văn, tiến bộ.
Câu 9
(Câu 9 trang 7 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không phản ánh đúng nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu lịch sử?
AVì người lao động.
BKhách quan.
CTrung thực.
DNhân văn, tiến bộ.
Câu 10
(Câu 10 trang 7 SBT Lịch sử 10) G. M. Cla-đen-ni-ớt - nhà sử học người Đức thế kỉ XVIII cho rằng: “Đòi hỏi người viết sử phải tự đặt mình vào vị thế của người không tôn giáo, không tổ quốc, không gia đình, thì đó là một sai lầm lớn, vì họ đang đòi hỏi những điều không thể”. Quan điểm này nên được hiểu thế nào cho đúng?
ATính khách quan, trung thực trong nghiên cứu lịch sử có ý nghĩa tương đối.
BCần đảm bảo tính khách quan, trung thực tuyệt đối trong nghiên cứu lịch sử.
CĐòi hỏi khách quan, trung thực trong nghiên cứu lịch sử là điều không thể.
DNhà sử học đều phải có gia đình, tổ quốc, tôn giáo của mình.
Câu 11
(Câu 11 trang 7 SBT Lịch sử 10) Một số phương pháp cơ bản trong nghiên cứu lịch sử là gì?
AGồm các phương pháp: lịch sử, lô-gích, lịch đại, đồng đại, liên ngành.
BPhương pháp lịch sử, phương pháp lô-gích.
CPhương pháp lịch đại và phương pháp đồng đại.
DPhương pháp liên ngành và phương pháp lịch sử.
Câu 12
(Câu 12 trang 7 SBT Lịch sử 10) Phân loại theo hình thức, sử liệu không bao gồm loại nào sau đây?
ASử liệu gốc.
BSử liệu truyền miệng.
CSử liệu hiện vật.
DSử liệu chữ viết.
Câu 13
(Câu 13 trang 7 SBT Lịch sử 10) Căn cứ vào tính chất, sử liệu bao gồm những loại nào?
ASử liệu trực tiếp, sử liệu gián tiếp.
BSử liệu đa phương tiện, sử liệu trực tiếp.
CSử liệu hiện vật, sử liệu gián tiếp.
DSử liệu trực tiếp, sử liệu gián tiếp, sử liệu chữ viết.
Phần 2
Câu 1
(Câu 2.1 trang 8 SBT Lịch sử 10) Quan sát các hình ảnh và phân biệt hiện thực lịch sử với nhận thức lịch sử.
a)Hình 1 là hiện thực lịch sử vì đó là khuôn đúc tên đồng tìm thấy ở Cổ Loa.
b)Hình 4 là hiện thực lịch sử vì đó là mũi tên đồng Cổ Loa.
c)Hình 7 là hiện thực lịch sử vì đó là hình ảnh Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình.
d)Hình 2, hình 3, hình 5 và hình 6 đều thuộc nhóm nhận thức lịch sử vì phản ánh cách con người tái hiện, trình bày hoặc ghi nhớ quá khứ.
Câu 2
(Câu 2.1 trang 8 SBT Lịch sử 10) Quan sát các hình ảnh và xác định nhận định đúng, sai về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
a)Hình 2 là hiện thực lịch sử vì tác phẩm Chuyện Nỏ thần của Tô Hoài là sự kiện đã xảy ra trong quá khứ.
b)Hình 3 là nhận thức lịch sử vì đó là một tác phẩm về lịch sử địa phương.
c)Hình 5 là nhận thức lịch sử vì bia tưởng niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu thể hiện cách con người ghi nhớ, trình bày về quá khứ.
d)Hình 6 là hiện thực lịch sử vì lễ hội truyền thống tại Ta-lin chính là toàn bộ quá khứ đã diễn ra.
Câu 3
(Câu 2.2 trang 9 SBT Lịch sử 10) Quan sát các hình ảnh và phân biệt các nguồn sử liệu.
a)Hình 8 là sử liệu gốc vì đó là một bức vẽ trên vách hang Ma-gu-ra.
b)Hình 9 là sử liệu hiện vật, đồng thời cũng có thể được xem là sử liệu gốc.
c)Hình 11 là sử liệu chữ viết, đồng thời cũng có thể được xem là sử liệu gốc.
d)Hình 13 là sử liệu đa phương tiện vì đó là hình ảnh trong bộ phim tài liệu lịch sử Hà Nội 12 ngày đêm.
Câu 4
(Câu 2.2 trang 9 SBT Lịch sử 10) Quan sát các hình ảnh và xác định nhận định đúng, sai về các nguồn sử liệu.
a)Hình 10 là bia tưởng niệm Ma-gien-lăng nên có thể được xếp vào sử liệu chữ viết và sử liệu hiện vật.
b)Hình 12 là một tác phẩm lịch sử Việt Nam nên được xếp vào sử liệu phái sinh.
c)Hình 13 là sử liệu gốc vì phim tài liệu luôn phản ánh nguyên vẹn hiện thực lịch sử.
d)Hình 8, hình 9 và hình 11 có thể được xem là sử liệu gốc.
Câu 5
(Bài tập 3 trang 10 SBT Lịch sử 10) Đọc các đoạn dữ liệu lịch sử và xác định phương pháp nghiên cứu lịch sử được sử dụng.
a)Đoạn dữ liệu 1 sử dụng phương pháp lịch sử vì giới thiệu các sự kiện tiêu biểu trong tiến trình lịch sử Việt Nam theo trình tự thời gian.
b)Đoạn dữ liệu 2 sử dụng phương pháp lịch sử vì phản ánh sự kiện lịch sử đúng như nó đã xảy ra.
c)Đoạn dữ liệu 2 còn sử dụng phương pháp lô-gích vì rút ra bản chất, ý nghĩa của sự kiện lịch sử.
d)Đoạn dữ liệu 3 sử dụng phương pháp liên ngành vì dùng phương pháp và thành tựu của lĩnh vực khác để tìm hiểu về Nhạc Cung đình Huế.
Câu 6
(Bài tập 3 trang 10 SBT Lịch sử 10) Đọc các đoạn dữ liệu lịch sử và xác định nhận định đúng, sai.
a)Đoạn dữ liệu 1 chủ yếu trình bày các sự kiện theo trình tự thời gian, từ chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đến nhà Nguyễn thành lập năm 1802.
b)Đoạn dữ liệu 2 chỉ mô tả sự kiện Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán, không nêu ý nghĩa của sự kiện.
c)Đoạn dữ liệu 3 cho thấy khi nghiên cứu Nhạc Cung đình Huế, có thể vận dụng tri thức của lĩnh vực âm nhạc, văn hoá và lịch sử.
d)Phương pháp liên ngành không phù hợp khi nghiên cứu các di sản văn hoá trong quá khứ.
Câu 7
(Bài tập 4 trang 10 SBT Lịch sử 10) Vận dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử để khai thác thông tin từ các hình 8, 9, 10, 11, 12, 13.
a)Với hình 8, phương pháp lịch sử giúp mô tả đây là bức vẽ trên vách hang Ma-gu-ra, phản ánh hoạt động săn bắn của người nguyên thuỷ.
b)Với hình 8, phương pháp lô-gích giúp rút ra ý nghĩa: bức vẽ phản ánh tiến bộ trong đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thuỷ.
c)Với hình 9, phương pháp lịch sử giúp mô tả chiếc lá đề trang trí hình rồng gắn trên ngói úp nóc ở Hoàng thành Thăng Long.
d)Với hình 9, phương pháp lô-gích giúp nhận ra hiện vật phản ánh tài hoa, óc thẩm mĩ và đời sống văn hoá của cư dân Đại Việt thời Lý.
Câu 8
(Bài tập 4 trang 10 SBT Lịch sử 10) Vận dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử để khai thác thông tin từ các hình 10, 11, 12, 13.
a)Hình 10 cho biết bia tưởng niệm Ma-gien-lăng phản ánh cuộc đụng độ giữa đoàn thám hiểm Ma-gien-lăng với cư dân địa phương ở Xê-bu, Phi-líp-pin.
b)Hình 11 cho biết Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo và công bố ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình.
c)Hình 12 là một tác phẩm lịch sử Việt Nam, phản ánh tiến trình phát triển của lịch sử Việt Nam qua các thời kì.
d)Hình 13 là bộ phim tài liệu Hà Nội 12 ngày đêm, khắc hoạ một phần cuộc chiến đấu của quân dân Hà Nội chống cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B52 của Mĩ cuối năm 1972.
Câu 9
(Bài tập 4 trang 10 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về ý nghĩa khai thác sử liệu từ các hình 10, 11, 12, 13.
a)Nội dung trên bia tưởng niệm Ma-gien-lăng góp phần ghi nhận chuyến đi vòng quanh Trái Đất bằng đường biển của đoàn thám hiểm Ma-gien-lăng.
b)Bản Tuyên ngôn Độc lập có giá trị lịch sử, đồng thời có giá trị văn học và tư tưởng.
c)Khi nghiên cứu sách Đại cương lịch sử Việt Nam, người nghiên cứu chỉ được dùng phương pháp lịch sử, không thể dùng phương pháp lô-gích, lịch đại hoặc đồng đại.
d)Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972 thể hiện lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và quyết tâm chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam.
Câu 10
(Bài tập 5 trang 10 SBT Lịch sử 10) Phân tích chức năng của sử học thông qua ví dụ nghiên cứu về Cách mạng tháng Tám năm 1945.
a)Chức năng khoa học của sử học thể hiện ở việc khôi phục các sự kiện lịch sử đã xảy ra theo trình tự diễn biến của nó.
b)Khi nghiên cứu Cách mạng tháng Tám năm 1945, sử học có thể chỉ ra nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của sự kiện.
c)Chức năng xã hội của sử học thể hiện ở việc rút ra bài học kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.
d)Sử học chỉ có chức năng kể lại các sự kiện, không có chức năng giáo dục lòng tự hào dân tộc và tình yêu Tổ quốc.
Câu 11
(Bài tập 5 trang 10 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về nhiệm vụ của sử học qua ví dụ nghiên cứu Cách mạng tháng Tám năm 1945.
a)Sử học có nhiệm vụ cung cấp tri thức khách quan, khoa học về hiện thực lịch sử.
b)Sử học có nhiệm vụ truyền bá những giá trị, truyền thống tốt đẹp của lịch sử dân tộc.
c)Khi nghiên cứu Cách mạng tháng Tám năm 1945, sử học có thể góp phần giáo dục lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
d)Nhiệm vụ duy nhất của sử học là dự báo chính xác mọi sự kiện sẽ xảy ra trong tương lai.
Câu 12
(Bài tập 6 trang 11 SBT Lịch sử 10) Quan sát hình 14 và đặt câu hỏi để khai thác sử liệu theo kĩ thuật tư duy 5W1H.
a)Câu hỏi “Hiện vật trong hình 14 là gì?” thuộc nhóm câu hỏi What.
b)Câu hỏi “Hiện vật này được tìm thấy ở đâu?” thuộc nhóm câu hỏi Where.
c)Câu hỏi “Hiện vật được tạo ra khi nào?” hoặc “Hiện vật được phát hiện khi nào?” thuộc nhóm câu hỏi When.
d)Câu hỏi “Hiện vật có ý nghĩa như thế nào/có giá trị ra sao?” thuộc nhóm câu hỏi How.
Câu 13
(Bài tập 6 trang 11 SBT Lịch sử 10) Khai thác thông tin từ hình 14 về một hiện vật tiêu biểu thuộc văn hoá Đông Sơn.
a)Hiện vật trong hình 14 là trống đồng Ngọc Lũ, một hiện vật tiêu biểu của văn hoá Đông Sơn ở Việt Nam.
b)Trống đồng Ngọc Lũ được tìm thấy tại xã Như Trác, huyện Nam Xang, nay thuộc huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.
c)Trống đồng Ngọc Lũ được tạo ra từ thời Văn Lang - Âu Lạc, có niên đại trên 2000 năm cách ngày nay.
d)Trống đồng Ngọc Lũ chỉ có giá trị trang trí, không phản ánh trình độ đúc đồng và đời sống văn hoá của người Việt cổ.