Bài 3 Sử học với các lĩnh vực khoa học
Lớp 10Lịch Sử25 câu hỏiBài tập
Phần 1
Câu 1
(Câu 1 trang 15 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không phù hợp khi giải thích vì sao sử học là một khoa học có tính liên ngành?
AVì sử học là môn khoa học cơ bản, chi phối các môn khoa học khác.
BVì sử học nghiên cứu về đời sống của loài người trong quá khứ với nhiều lĩnh vực khác nhau.
CVì sử học sử dụng thông tin và phương pháp của nhiều ngành khoa học khác trong nghiên cứu.
DCần ứng dụng thành tựu của khoa học - công nghệ để tăng cường chất lượng và hiệu quả nghiên cứu lịch sử.
Câu 2
(Câu 2.1 trang 15 SBT Lịch sử 10) Khai thác tư liệu 1 (Lịch sử 10, tr. 20 - 21) và cho biết: Tư liệu đó là kết quả của việc ứng dụng tri thức/phương pháp nghiên cứu của ngành nào?
AĐịa lí học.
BĐịa chất học.
CKhảo cổ học.
DCông nghệ viễn thám.
Câu 3
(Câu 2.2 trang 15 SBT Lịch sử 10) Khai thác tư liệu 2 (Lịch sử 10, tr. 20 - 21) và cho biết: Tư liệu đó là kết quả của việc ứng dụng tri thức/phương pháp nghiên cứu của ngành nào?
AHoá học.
BĐịa lí học.
CKhảo cổ học.
DSinh học.
Câu 4
(Câu 2.3 trang 15 SBT Lịch sử 10) Khai thác tư liệu 3 (Lịch sử 10, tr. 20 - 21) và cho biết: Tư liệu đó là kết quả của việc ứng dụng tri thức/phương pháp nghiên cứu của ngành nào?
AToán học.
BHoá học.
CVật lí học.
DTin học.
Câu 5
(Câu 3 trang 15 SBT Lịch sử 10) Giữa sử học và các ngành khoa học xã hội, nhân văn có mối quan hệ thế nào?
AĐó là mối quan hệ tương tác hai chiều.
BSử học chi phối, quyết định sự phát triển của các ngành khoa học xã hội, nhân văn.
CCác ngành khoa học xã hội, nhân văn chi phối, quyết định sự phát triển của sử học.
DSử học và các ngành khoa học xã hội, nhân văn phát triển độc lập với nhau.
Câu 6
(Câu 4 trang 16 SBT Lịch sử 10) Khai thác Tư liệu 4 (Lịch sử 10, tr. 22) và cho biết sự kiện lịch sử nào được phản ánh thông qua Hồi 14 trong tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô gia văn phái?
AQuân Tây Sơn đánh thắng trận Ngọc Hồi, rồi tiến vào giải phóng Thăng Long; quân giặc phải rút chạy.
BQuân Tây Sơn tấn công ra Bắc, lật đổ chúa Trịnh.
CLê Chiêu Thống cầu viện nước ngoài chống lại quân Tây Sơn.
DPhong trào nông dân Tây Sơn cuối thế kỉ XVIII.
Câu 7
(Câu 5 trang 16 SBT Lịch sử 10) Khai thác thông tin về Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Tràng An (Lịch sử 10, tr. 19) cho thấy: Để xác định giá trị của danh thắng này, các nhà khoa học đã dựa vào phương pháp, kết quả nghiên cứu của những ngành nào?
AĐịa chất học, Cổ sinh học, Sử học, Khảo cổ học,...
BVăn học, Triết học, Tâm lí học.
CToán học, Hoá học, Vật lí.
DKhảo cổ học, Toán học, Hoá học.
Câu 8
(Câu 6 trang 16 SBT Lịch sử 10) Ý nào dưới đây không phản ánh đúng vai trò của sử học đối với các ngành khoa học tự nhiên và công nghệ?
ASử học đi sâu nghiên cứu nội dung của khoa học tự nhiên, công nghệ.
BKhoa học tự nhiên và công nghệ là đối tượng nghiên cứu của sử học.
CSử học xem xét, làm rõ thành tựu của từng ngành ra đời trong bối cảnh, điều kiện lịch sử nào.
DSử học đánh giá ý nghĩa, tác dụng của thành tựu các ngành đó đối với xã hội đương thời.
Câu 9
(Câu 7 trang 16 SBT Lịch sử 10) Ý nào không đúng về vai trò của sử học đối với sự ra đời của các tác phẩm được đề cập đến trong hình bên và các ngành khoa học liên quan?
ASử học có vai trò quyết định sự phát triển của ngành Toán học và Hoá học.
BCác phương pháp cơ bản của Sử học được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đối tượng, hình thành nên tác phẩm.
CPhục dựng lịch sử phát triển một số vấn đề khoa học tự nhiên ở các mức độ khác nhau.
DSử học góp phần chỉ ra những thành tựu để kế thừa và phát triển, kể cả những bài học kinh nghiệm, những sai lầm cần tránh trong lịch sử nghiên cứu của ngành.
Câu 10
(Câu 8 trang 17 SBT Lịch sử 10) Ý nào không phù hợp về tác dụng của việc tái hiện lịch sử các ngành khoa học tự nhiên và công nghệ?
AĐưa đến sự ra đời của nhiều phát minh mới.
BGiúp làm rõ các vấn đề thuộc các ngành đó đã từng được đặt ra và giải quyết như thế nào.
CGiúp các nhà khoa học không lặp lại sai lầm của những người đi trước.
DGiúp các nhà khoa học có thể kế thừa thành tựu, kinh nghiệm của những người đi trước.
Phần 2
Câu 1
(Bài tập 2 trang 17 SBT Lịch sử 10) Lập bảng liệt kê một số sự kiện/bối cảnh lịch sử được phản ánh trong các hồi của tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí và xác định nhận định đúng, sai.
a)Hồi 1 phản ánh việc chúa Trịnh Sâm sủng ái Tuyên phi Đặng Thị Huệ; Tuyên phi dựa vào sự giúp sức của Huy Quận công Hoàng Đình Bảo để bày mưu hại thế tử Trịnh Tông.
b)Hồi 2 phản ánh việc chúa Trịnh Sâm qua đời, Trịnh Cán lên nối ngôi; sau đó Trịnh Khải cùng quân Tam phủ giết Hoàng Đình Bảo, phế truất Trịnh Cán, tôn Trịnh Tông lên ngôi chúa.
c)Hồi 9 phản ánh việc vua Lê Chiêu Thống cử sứ thần sang Trung Quốc cầu cứu nhà Thanh.
d)Hồi 14 phản ánh việc quân Tây Sơn đánh đồn Ngọc Hồi và giành thắng lợi; quân Thanh phải rút chạy khỏi Thăng Long, vua Lê Chiêu Thống cũng phải bỏ trốn.
Câu 2
(Bài tập 2 trang 17 SBT Lịch sử 10) Từ nội dung các hồi của tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí, xác định nhận định đúng, sai về bối cảnh lịch sử được phản ánh.
a)Hồi 11 phản ánh việc quân Tây Sơn kéo vào thành Thăng Long, vua Lê Chiêu Thống nhiều lần toan tính để khôi phục vương quyền.
b)Hồi 12 phản ánh việc vua Lê Chiêu Thống cử sứ thần sang Trung Quốc cầu cứu nhà Thanh; tướng nhà Thanh là Tôn Sĩ Nghị kéo quân đến ải Nam Quan để uy hiếp.
c)Hồi 15 phản ánh mối quan hệ bang giao giữa chính quyền vua Quang Trung với nhà Mãn Thanh được lập lại, vua Thanh ban chiếu sắc phong vua Quang Trung làm An Nam quốc vương.
d)Bối cảnh lịch sử chung của tác phẩm là thời kì đất nước hoàn toàn ổn định, không có biến động chính trị - xã hội.
Câu 3
(Bài tập 2 trang 17 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về bối cảnh lịch sử chung đưa đến sự ra đời của tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.
a)Tác phẩm ra đời trong bối cảnh xã hội Đàng Ngoài cuối thế kỉ XVIII lâm vào khủng hoảng trong cục diện vua Lê - chúa Trịnh.
b)Tác phẩm phản ánh bối cảnh Nguyễn Huệ đưa quân ra Bắc, tiến vào kinh đô Thăng Long.
c)Tác phẩm có đề cập đến việc quân Tây Sơn đánh tan quân xâm lược Mãn Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy.
d)Tác phẩm chỉ phản ánh đời sống sinh hoạt thường ngày của nhân dân, không liên quan đến biến động chính trị cuối thế kỉ XVIII.
Câu 4
(Bài tập 3 trang 17 SBT Lịch sử 10) Hoàn thiện bảng về một số phương pháp liên ngành được sử dụng trong nghiên cứu lịch sử và xác định nhận định đúng, sai.
a)Lược đồ nơi tìm thấy dấu tích của người nguyên thuỷ ở Đông Nam Á là thành tựu có liên quan đến Lịch sử và Địa lí.
b)Việc xác định niên đại các mẫu di vật khai quật được tại các di chỉ khảo cổ có liên quan đến Lịch sử và Hoá học.
c)Bảng thống kê tỉ lệ phân bố ruộng đất công và tư ở một số địa phương dưới thời Nguyễn có liên quan đến Lịch sử và Toán học.
d)Tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi chỉ có liên quan đến Toán học, không liên quan đến Lịch sử và Văn học.
Câu 5
(Bài tập 3 trang 17 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về một số ví dụ sử dụng phương pháp liên ngành trong nghiên cứu lịch sử.
a)Tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô gia văn phái là ví dụ cho thấy mối liên hệ giữa Lịch sử và Văn học.
b)Bảo tàng ảo 3D trưng bày các hiện vật lịch sử là ví dụ cho thấy mối liên hệ giữa Lịch sử và Công nghệ.
c)Việc khai thác giá trị của khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long có thể liên quan đến Lịch sử, Khảo cổ học, Địa lí học, Kiến trúc, Điêu khắc,...
d)Nhà sàn của người Mường ở Phú Thọ chỉ có thể nghiên cứu bằng Toán học, không liên quan đến Lịch sử hay Dân tộc học.
Câu 6
(Bài tập 3 trang 17 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về vai trò của các ngành khoa học trong nghiên cứu lịch sử.
a)Công cụ đá ghè đẽo một mặt và rìu tay Gò Đá của người nguyên thuỷ ở An Khê, Gia Lai là tư liệu có thể nghiên cứu bằng Lịch sử và Khảo cổ học.
b)Nghiên cứu lịch sử có thể vận dụng thành tựu và phương pháp của nhiều ngành khoa học khác nhau.
c)Phương pháp liên ngành giúp việc nhận thức lịch sử trở nên chính xác, đầy đủ và sâu sắc hơn.
d)Trong nghiên cứu lịch sử, chỉ được sử dụng duy nhất phương pháp của ngành Sử học, không cần đến ngành khoa học nào khác.
Câu 7
(Bài tập 4 trang 18 SBT Lịch sử 10) Từ kết quả của Bài tập 2, xác định nhận định đúng, sai về mối quan hệ giữa sử học với Văn học cũng như với các ngành khoa học xã hội, nhân văn khác.
a)Giữa sử học với các ngành khoa học xã hội và nhân văn có mối quan hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau.
b)Lịch sử đời sống xã hội có thể là chất liệu, nguồn cảm hứng đưa đến sự ra đời của các công trình, tác phẩm thuộc các ngành khoa học xã hội và nhân văn.
c)Tri thức lịch sử có thể là tấm gương phản chiếu giá trị của các công trình, tác phẩm thuộc ngành khoa học xã hội và nhân văn với cuộc sống.
d)Sử học và Văn học hoàn toàn tách biệt, không có bất cứ mối liên hệ nào trong quá trình nhận thức lịch sử.
Câu 8
(Bài tập 4 trang 18 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về vai trò của các ngành khoa học xã hội, nhân văn đối với sử học.
a)Tri thức của các ngành khoa học xã hội và nhân văn hỗ trợ đắc lực cho việc tìm hiểu, phục dựng quá khứ.
b)Sử học có thể sử dụng tri thức, phương pháp nghiên cứu, thành tựu của nhiều ngành khoa học xã hội và nhân văn để mô tả, phục dựng lại quá khứ.
c)Nhờ sự hỗ trợ của các ngành khoa học xã hội và nhân văn, nhận thức lịch sử có thể chính xác, đầy đủ và sâu sắc hơn.
d)Các ngành khoa học xã hội và nhân văn không thể cung cấp bất kì thông tin hay phương pháp nào cho sử học.
Câu 9
(Bài tập 5 trang 18 SBT Lịch sử 10) Thông qua ví dụ về mối quan hệ giữa sử học và Hoá học, xác định nhận định đúng, sai.
a)Tác phẩm Lịch sử tìm ra các nguyên tố hoá học giúp người đọc hiểu biết cơ bản về lịch sử phát minh và sử dụng của từng nguyên tố hoá học.
b)Thông qua tri thức lịch sử, người đọc có thể biết vì sao có những nguyên tố được phát hiện sớm, có những nguyên tố được biết đến muộn hơn.
c)Tri thức lịch sử có thể giúp tìm hiểu đóng góp của các nhà bác học trong lĩnh vực nghiên cứu các nguyên tố hoá học.
d)Lịch sử không có bất cứ vai trò nào trong việc tìm hiểu quá trình phát minh và sử dụng các nguyên tố hoá học.
Câu 10
(Bài tập 5 trang 18 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về vai trò của Hoá học đối với nghiên cứu lịch sử.
a)Hoá học có thể hỗ trợ sử học trong việc giám định niên đại của hiện vật.
b)Phương pháp đồng vị phóng xạ ¹⁴C là một phương pháp có thể được sử dụng để xác định niên đại hiện vật.
c)Việc ứng dụng thành tựu Hoá học giúp nghiên cứu lịch sử có thêm căn cứ khoa học.
d)Hoá học chỉ nghiên cứu các phản ứng trong phòng thí nghiệm, nên không thể hỗ trợ sử học trong bất cứ trường hợp nào.
Câu 11
(Bài tập 6 trang 18 SBT Lịch sử 10) Xây dựng bài giới thiệu về lịch sử trường học hoặc gia đình trong khoảng 10 năm trở lại đây, trong đó có vận dụng phương pháp nghiên cứu của ít nhất một ngành khoa học khác. Xác định nhận định đúng, sai.
a)Khi xây dựng bài giới thiệu về lịch sử trường học, có thể tìm hiểu thời điểm thành lập, quá trình phát triển, cơ sở vật chất, hoạt động giáo dục và thành tích nổi bật.
b)Có thể vận dụng phương pháp thống kê của Toán học để trình bày số liệu về học sinh, giáo viên, điểm chuẩn, tỉ lệ tuyển sinh hoặc thành tích qua các năm.
c)Có thể vận dụng tri thức Địa lí để giới thiệu vị trí, không gian, cảnh quan và điều kiện tự nhiên - xã hội gắn với ngôi trường.
d)Khi giới thiệu lịch sử trường học hoặc gia đình, không cần sử dụng tư liệu, số liệu hay phương pháp của bất kì ngành khoa học nào khác.
Câu 12
(Bài tập 6 trang 18 SBT Lịch sử 10) Đọc ví dụ giới thiệu về Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội và xác định nhận định đúng, sai.
a)Trường THPT Chu Văn An còn được gọi là Trường Bưởi.
b)Trường được thành lập từ năm 1908 và là một trong những trường phổ thông lâu đời, có truyền thống của nền giáo dục Việt Nam.
c)Khi giới thiệu về trường học, có thể trình bày cơ sở vật chất, hệ thống đào tạo và hoạt động tuyển sinh.
d)Trường THPT Chu Văn An là trường mới thành lập trong khoảng vài năm gần đây nên chưa có truyền thống đáng chú ý.
Câu 13
(Bài tập 7 trang 18 SBT Lịch sử 10) Thực hiện dự án học tập theo nhóm: Ứng dụng công nghệ để xây dựng bài thuyết trình và thuyết trình về một vấn đề lịch sử. Xác định nhận định đúng, sai.
a)Khi thực hiện dự án, cần xác định chủ đề/vấn đề lịch sử sẽ lựa chọn để xây dựng bài thuyết trình.
b)Nhóm học tập cần lựa chọn và giới thiệu công nghệ có thể sử dụng để xây dựng và thuyết trình sản phẩm.
c)Nguồn tư liệu có thể gồm kênh chữ, kênh hình, hiện vật, tư liệu đa phương tiện,...
d)Dự án học tập lịch sử không cần chuẩn bị tư liệu và cũng không cần sử dụng công nghệ.
Câu 14
(Bài tập 7 trang 18 SBT Lịch sử 10) Với chủ đề “Văn minh Ai Cập thời cổ đại”, xác định nhận định đúng, sai về cách xây dựng bài thuyết trình lịch sử có ứng dụng công nghệ.
a)Có thể sử dụng phần mềm thiết kế đồ hoạ, PowerPoint hoặc phần mềm tạo video để xây dựng bài thuyết trình.
b)Nguồn tư liệu có thể liên quan đến cơ sở hình thành nền văn minh Ai Cập cổ đại như điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, dân cư, xã hội.
c)Có thể giới thiệu một số thành tựu tiêu biểu và ý nghĩa của nền văn minh Ai Cập cổ đại.
d)Khi thuyết trình về văn minh Ai Cập cổ đại, chỉ cần nêu tên chủ đề, không cần nội dung, tư liệu hoặc sản phẩm minh hoạ.
Câu 15
(Bài tập 7 trang 18 SBT Lịch sử 10) Xác định nhận định đúng, sai về sản phẩm của dự án học tập lịch sử có ứng dụng công nghệ.
a)Nhóm học tập có thể xây dựng infographic giới thiệu tổng quan về nền văn minh Ai Cập cổ đại.
b)Nhóm học tập có thể tạo video giới thiệu một thành tựu tiêu biểu của văn minh Ai Cập cổ đại như kĩ thuật ướp xác hoặc kim tự tháp.
c)Việc thuyết trình sản phẩm trước lớp giúp học sinh rèn luyện năng lực trình bày và vận dụng công nghệ trong học tập lịch sử.
d)Sản phẩm dự án học tập lịch sử bắt buộc chỉ được trình bày bằng văn bản viết tay, không được sử dụng hình ảnh, video hay phần mềm hỗ trợ.